Een vaste aanneemsom klinkt als het ideale fundament van een bouwproject. De opdrachtgever weet wat hij betaalt, de aannemer weet waar hij aan toe is. Duidelijk, overzichtelijk, geen verrassingen. Totdat de prijzen gaan stijgen.

De afgelopen jaren hebben laten zien hoe snel dat kan gaan, bijvoorbeeld door verstoringen in de internationale handel en stijgende energieprijzen. De bouw is kwetsbaar voor externe omstandigheden waar geen van beide partijen iets aan kan doen. En zodra die omstandigheden zich voordoen nadat het contract is gesloten, rijst de vraag wie die extra kosten gaat betalen.

Het antwoord begint bij het contract. Een goed opgestelde overeenkomst bevat een regeling voor prijsaanpassingen. Door hierin onderscheid te maken tussen stabiele en sterk schommelende kosten, worden de risico’s eerlijk verdeeld zonder dat partijen meteen tegenover elkaar komen te staan.

Ontbreekt zo’n regeling, dan heeft een aannemer onder voorwaarden nog de mogelijkheid om alsnog een prijsaanpassing aan te vragen, maar de drempel van artikel 7:753 BW ligt hoog. De omstandigheden moeten onvoorzienbaar zijn geweest en de kostenstijging moet aanzienlijk zijn. Of hiervan sprake is, verschilt per geval. Daarnaast is de aannemer verplicht de opdrachtgever zo spoedig mogelijk en schriftelijk te informeren, zodra omstandigheden ervoor zorgen dat de prijzen stijgen. Dit biedt de opdrachtgever de ruimte om ervoor te kiezen de opdracht aan te passen of te beëindigen. Ontbreekt deze waarschuwing, dan is een prijsaanpassing niet mogelijk.

Dit geldt niet alleen voor de bouw. In veel sectoren worden contracten gesloten met een vaste prijs, een vaste vergoeding of een vaste marge. Zolang alles stabiel blijft, werkt dat prima. Maar wie vooraf nadenkt over wat er gebeurt als omstandigheden veranderen, staat een stuk sterker. Welke kosten zijn kwetsbaar? Welke partij kan een bepaald risico het beste dragen? En hoe leg je dat vast op een manier die later geen ruimte laat voor discussie?

Dat zijn vragen die voor het sluiten van de overeenkomst worden gesteld, niet erna. Een goed gesprek over risicoverdeling kost vooraf misschien wat meer tijd. Achteraf kan het een langlopend en kostbaar conflict voorkomen.

Mr. Jaap Wolleswinkel is advocaat bij Wolleswinkel Hofman Advocaten in Barneveld.

www.wolleswinkelhofman.nl